In het kort
- Pure alcohol (ethanol) bevriest pas bij −114 °C.
- Hoe meer alcohol in een drank, hoe lager het vriespunt: bier bevriest rond −2 °C, wijn rond −5 tot −9 °C.
- Wodka en whisky (40%) bevriezen rond −23 °C, dus niet in een gewone vriezer van −18 °C.
- Bier en wijn kunnen in de vriezer wél bevriezen, uitzetten en de fles of het blikje laten knappen.
Een fles wodka kan maanden in de vriezer liggen zonder dat er iets gebeurt, terwijl een vergeten blikje bier na een paar uur open is gebarsten. Dat komt door het vriespunt. Alcohol bevriest bij een veel lagere temperatuur dan water, en hoe meer alcohol er in een drank zit, hoe kouder het moet worden voordat hij hard wordt.
Het vriespunt van pure alcohol
De alcohol in drank heet ethanol. Pure ethanol bevriest pas bij −114 °C. Zo koud wordt het nergens op aarde, en zeker niet in je keuken. Maar drank bestaat nooit alleen uit alcohol. Het grootste deel is water, en water bevriest al bij 0 °C. Het vriespunt van een drank ligt daarom ergens tussen die twee in.
Vriespunt per alcoholpercentage
Hoe hoger het alcoholpercentage, hoe lager het vriespunt. Voor een mengsel van alleen water en alcohol ziet dat er zo uit:
| Alcoholpercentage | Vriespunt (ongeveer) |
|---|---|
| 5% (bier) | −2 °C |
| 10% | −4 °C |
| 20% | −9 °C |
| 30% | −15 °C |
| 40% (wodka, whisky, gin) | −23 °C |
| 50% | −32 °C |
| 100% (pure ethanol) | −114 °C |
In het echt ligt het vriespunt vaak nog iets lager. Suiker en andere opgeloste stoffen werken namelijk ook als antivries. Een zoete likeur bevriest daardoor later dan je op basis van het alcoholpercentage zou verwachten.
Wat bevriest er in je vriezer?
Een gewone vriezer staat op ongeveer −18 °C. Dit gebeurt er dan met je drank:
- Bier (ca. 5%): bevriest rond −2 °C. Na een tijdje in de vriezer wordt bier dus gewoon ijs.
- Wijn (ca. 12 tot 14%): bevriest ergens tussen −5 en −9 °C. Ook wijn wordt hard in de vriezer.
- Likeur (15 tot 20%): wordt stroperig of slushy, maar zelden helemaal hard. Door de suiker blijft het meestal schepbaar.
- Wodka, whisky, rum, gin (40%): bevriezen pas rond −23 °C. In een vriezer van −18 °C blijven ze vloeibaar en worden ze hooguit wat dikker.
Dat is ook waarom ijskoude wodka zo soepel weggaat: hij wordt koud en een beetje stroperig, maar blijft schenkbaar.
Waarom bier en wijn in de vriezer knappen
Bier bestaat voor 90 tot 95% uit water. Als water bevriest, zet het ongeveer 9% uit. In een dichte fles of blik kan dat ijs nergens heen, dus de druk loopt op tot de verpakking het begeeft. Een glazen flesje barst, een blikje scheurt of bolt op. Bij wijn duwt het uitzettende ijs soms de kurk eruit.
Het koolzuur in bier maakt het niet beter, maar de uitzetting van het ijs is de echte boosdoener. Daarom is een vergeten flesje in de vriezer niet alleen zonde van je bier, maar ook een flinke schoonmaakklus.
Hoe lang mag bier in de vriezer?
Daar is geen vaste regel voor, want het hangt af van hoe warm het bier was en hoe koud je vriezer is. Als vuistregel: wil je alleen snel een koud biertje, dan is 20 tot 30 minuten genoeg en veilig. Zet een wekker. Laat je het langer dan een uur liggen, dan loop je het risico dat het gaat bevriezen. In ons artikel over hoelang bier in de vriezer mag lees je alle details en trucjes.
Nog sneller: zet je bier in een emmer met ijswater en een flinke hand zout. Het zout verlaagt de temperatuur van het water, en in een kwartier tot twintig minuten is je bier ijskoud, zonder risico op een ontploft blikje.
Bier-slush: de truc met superkoeling
Soms haal je een flesje uit de vriezer dat nog vloeibaar is, maar zodra je het openmaakt of ergens tegenaan tikt, verandert het in een paar seconden in slush. Dat heet superkoeling. Het bier is kouder dan zijn vriespunt, maar er is nog geen ijskristal gevormd waaromheen het kan bevriezen. Eén klein schokje of één ijsblokje is genoeg om de hele fles in één keer te laten kristalliseren.
Leuk trucje voor op een feestje, maar het luistert nauw. Leg een flesje water naast je bier als controle: als dat begint te bevriezen, moet het bier eruit. En houd er rekening mee dat het misgaat. Een fles die net te lang ligt, knapt.
Kun je bevroren bier nog drinken?
Is het flesje of blikje heel gebleven, dan kun je het gewoon laten ontdooien en opdrinken. Het is niet schadelijk. Wel kan de smaak wat vlakker zijn en het koolzuur deels verdwenen. Is de verpakking gebarsten of beschadigd, gooi het dan weg, ook vanwege mogelijk glasgruis.
Over de grens bier gekocht? Lees dan ook hoeveel statiegeld je in Duitsland betaalt op blikjes en flessen.
Veelgestelde vragen
Bij welke temperatuur bevriest alcohol?
Pure alcohol (ethanol) bevriest bij −114 °C. Drank met water erin bevriest eerder: bier rond −2 °C, wijn rond −5 tot −9 °C en sterke drank van 40% rond −23 °C.
Bevriest wodka in de vriezer?
Nee. Wodka van 40% bevriest pas rond −23 °C. Een gewone vriezer staat op ongeveer −18 °C, dus wodka blijft vloeibaar en wordt hooguit wat stroperig.
Wat is het vriespunt van bier?
Bier met ongeveer 5% alcohol bevriest rond −2 °C. Sterkere of zoetere bieren bevriezen iets later.
Waarom ontploft bier in de vriezer?
Bier bestaat grotendeels uit water. Als dat bevriest, zet het ongeveer 9% uit. In een dichte fles of blik loopt de druk dan zo hoog op dat de verpakking knapt.
Hoe lang mag bier in de vriezer?
Voor snel koelen is 20 tot 30 minuten genoeg. Laat je het langer dan een uur liggen, dan is de kans groot dat het gaat bevriezen.
Geef een reactie